Handhaving op schijnzelfstandigheid zorgt voor onrust: één op de vijf zzp’ers overweegt te stoppen

Kenneth Wijngaarde
18
September
2025
0 leestijd

De hervatte handhaving op schijnzelfstandigheid zorgde in 2025 voor onrust bij zzp’ers. Maar liefst 19 procent van hen dacht er hierdoor aan te stoppen als zelfstandige. Dit bleek uit onderzoek van Bovib, HeadFirst Group, NBBU, PZO, RIM, SoloPartners, Temper en YoungOnes onder bijna 2300 zzp’ers. Het was voor ruim de helft van de zzp’ers (58%) namelijk onduidelijk of zij volgens de huidige wet- en regelgeving nog mochten en konden werken als zelfstandige. Vooral zelfstandigen in de vakgebieden engineering & techniek, onderwijs en management & organisatie missen duidelijkheid. Dat gold voor respectievelijk 80, 79 en 77 procent.

Wil je meer weten over hoe je veilig en compliant kunt blijven samenwerken met zzp'ers in 2026? In ons artikel lees je alles over de zzp-wetsvoorstellen van het nieuwe kabinet én welke regels er op dit moment nog worden gehandhaafd.

Onduidelijkheid en twijfels

Daarnaast zorgde de handhaving op schijnzelfstandigheid voor onduidelijkheid bij opdrachtgevers. Hierdoor ontstond er twijfel over het inhuren van zelfstandigen: twee op de vijf zzp’ers (38%) gaven aan hierdoor opdrachten mis te lopen. Zzp’ers met twee tot vijf opdrachtgevers ervaarden het vaakst twijfel (43%). Zzp’ers in de zorg (38%) en ICT-branche (37%) ondervonden daarentegen vaker dat hun huidige opdrachtgever hen niet meer wilde inhuren.

Aantal opdrachten afgenomen

Drie op de vijf zzp’ers vermoedden of wisten zeker dat hun opdrachten als zelfstandige waren afgenomen als gevolg van de aangescherpte controle door de Belastingdienst (59%). Vooral zelfstandigen uit de vakgebieden ICT (56%), HRM & P&O (53%) en zorg (51%) gaven dit aan. Ook zzp’ers met één opdrachtgever (48%) en degenen met twee tot vijf opdrachtgevers (42%) hadden hier last van.

De uitkomsten van het onderzoek maakten voor de initiatiefnemers duidelijk dat het des te belangrijker is dat de politiek, beleidsmakers en bedrijven gezamenlijk streven naar een duidelijkere en eerlijke arbeidsmarkt waarin compliance voorop staat. Daarbij moet de balans tussen zelfstandig ondernemerschap en het waarborgen van autonomie behouden blijven. Alleen zo kan er in Nederland een arbeidsmarkt ontstaan die helder, eerlijk en toekomstbestendig is, zowel voor zelfstandigen als voor opdrachtgevers.

Aangeboden alternatieven vaak geen optie voor zzp’ers

Daarnaast geeft vier op de tien zzp’ers aan dat zij door hun opdrachtgever een alternatieve arbeidsvorm aangeboden kregen, zoals loondienst. Toch bleek dat 82% hier (vooralsnog) niet op is ingegaan. Veel respondenten gaven in open antwoorden aan dat zij bewust door willen gaan als zelfstandige, of zelfs liever stoppen dan overstappen. Voor hen is de vrijheid en afwisseling van zelfstandig werk de voornaamste reden om voor deze werkvorm te kiezen. Dit onderstreept dat alternatieven zoals loondienst niet als oplossing worden gezien.

Over het onderzoek

Dit onderzoek werd uitgevoerd door Sparkey | Motivaction in opdracht van Bovib, HeadFirst Group, NBBU, PZO, RIM, SoloPartners, Temper en YoungOnes. In totaal namen 2297 zzp’ers, die bij deze organisaties zijn aangesloten, deel aan het onderzoek. De dataverzameling vond plaats tussen 3 en 27 juni 2025.

Wat is schijnzelfstandigheid?

Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand officieel als zelfstandige (zzp'er) werkt, maar feitelijk in de positie van een werknemer zou moeten zijn.

In dit artikel leggen we uit wat dit precies inhoudt, wat de mogelijke gevolgen zijn voor jouw organisatie en hoe je kunt voorkomen dat een zzp’er per ongeluk in een verborgen dienstverband terechtkomt.

Lees verder

Wat betekent de Wet DBA?

De Wet DBA is ingevoerd om actief te beoordelen of een relatie met een freelancer echt zelfstandig ondernemerschap is of verkapt dienstverband inhoudt. De overheid is van plan om het huidige kader te vervangen of te hervormen met een nieuwe wet voor zelfstandig ondernemerschap om de regels te vereenvoudigen en te verduidelijken. 

Tot die tijd blijft het huidige beoordelingskader – inclusief de holistische beoordeling op basis van de negen Deliveroo-criteria – van kracht en blijft de Nederlandse Belastingdienst een op risico's gebaseerde handhavingsstrategie volgen op basis van deze principes.


Lees verder

Hoe bepaal ik de juiste arbeidsrelatie met arbeidskrachten?

Het definiëren van de juiste arbeidsrelatie is altijd belangrijk geweest, en nu de DBA-wet actief wordt gehandhaafd, is dit belangrijker dan ooit. Het nieuwe kabinet heeft zijn regeerprogramma voor 2026 gepresenteerd, waarin een positieve houding ten opzichte van het werken met zelfstandige ondernemers wordt geschetst en een nieuwe Zelfstandigenwet wordt voorgesteld.

Deze wetgeving is echter nog niet aangenomen en moet nog door beide Kamers worden goedgekeurd. Tot die tijd blijft het huidige beoordelingskader – inclusief de holistische beoordeling op basis van de negen Deliveroo-criteria – van kracht en blijft de Nederlandse Belastingdienst een op risico's gebaseerde handhavingsstrategie volgen op basis van deze principes.

In dit artikel ontdek je wat een arbeidsrelatie precies inhoudt en hoe je samen met de opdrachtnemer de juiste vorm kunt vaststellen.

Lees verder