Wat betekent de DBA-wetgeving voor opdrachtgevers?

De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) stond in 2025 weer volop in de belangstelling door de opheffing van het handhavingsmoratorium, en krijgt nu met het nieuwe regeerakkoord van 2026 en het nieuwe wetsvoorstel voor de Zelfstandigenwet weer veel aandacht. Veel opdrachtgevers vroegen zich toentertijd af wat betekent de Wet DBA en waarom de Wet DBA zo belangrijk is. In dit artikel bespreken we de belangrijkste punten van de Wet DBA, wat de wet betekende voor opdrachtgevers en geven we advies over hoe je kunt controleren of je de regelgeving juist naleeft.

Let op: met het nieuwe regeerakkoord 2026 zijn er voorstellen om de Wet DBA om te zetten naar een nieuwe Zelfstandigenwet. Het regeerakkoord bestaat vooralsnog enkel uit plannen. Deze moeten nog worden vertaald naar wetgeving en worden goedgekeurd door beide kamers. Tot die tijd blijft het huidige toetsingskader van toepassing in de beoordeling van schijnzelfstandigheid: de Wet DBA. Lees hier meer over de nieuwe zzp-plannen van het huidige kabinet.

Belangrijkste punten

1. In 2025 werd het handhavingsmoratorium op de Wet DBA opgeheven, waardoor de Belastingdienst actiever handhaaft op schijnzelfstandigheid. Er is echter sprake van een 'zachte landing' waarbij risicogerichte handhaving plaatsvindt, de focus ligt op daadwerkelijke misstanden en bedrijven de ruimte krijgen om hun samenwerking te blijven voortzetten.
   
2. De Wet DBA was bedoeld om de arbeidsrelaties tussen opdrachtgevers en zzp'ers helder te definiëren, waardoor schijnzelfstandigheid voorkomen wordt en eerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt wordt bevorderd.
   
3. Hoewel de Wet DBA sinds 2016 in werking is, heeft de Belastingdienst tot 2025 niet actief gehandhaafd. Vanaf 2025 veranderde dit: opdrachtgevers doen er goed aan om hun inhuur van zzp'ers te evalueren en de arbeidsrelaties vast te leggen volgens de criteria die de Belastingdienst hanteert. Om je hierbij te ondersteunen hebben we handige tools en templates opgesteld.
4. Het nieuwe kabinet van 2026 heeft aangekondigd het toetsingskader uit de Wet DBA en VBAR te willen vervangen door een nieuw wettelijk kader: de Zelfstandigenwet, kortweg de zzp-wet. De Zelfstandigenwet markeert een koerswijziging: niet de werkrelatie, maar de ondernemer staat hierin centraal. Het nieuwe wettelijk kader kijkt eerst naar de vraag of iemand zich als zelfstandige gedraagt in het economisch verkeer – dus hoe iemand in de praktijk onderneemt – in plaats van uitsluitend te zoeken naar kenmerken van een dienstverband.
   

Wat is de Wet DBA?

Voordat we dieper ingaan op de veranderingen in de handhaving van de Wet DBA, bespreken we eerst de basis. Het doel van de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) die sinds 2016 is ingevoerd, is om de relatie tussen opdrachtgevers en zzp’ers te verduidelijken.

Het uitgangspunt van de wet is dat opdrachtgevers en opdrachtnemers samen beoordelen of er sprake is van loondienst of van een opdracht buiten dienstverband. 

Hoewel de wet al in 2016 werd ingevoerd, ontstond er veel onrust en discussie in de markt waardoor het handhavingsmoratorium werd ingevoerd. Het handhavingsmoratorium houdt concreet in dat de Belastingdienst niet met terugwerkende kracht boetes en correctieverplichtingen (naheffingen voor de loonbelasting) oplegt, tenzij er sprake is van kwaadwillendheid of er een aanwijzing is gegeven. 

Waarom is de Wet DBA zo belangrijk?

De Wet DBA speelt een cruciale rol in de DBA regelgeving omdat het een kader biedt dat zorgt voor eerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt. Het biedt een kader dat voorkomt dat opdrachtgevers zzp'ers inzetten om bewust bepaalde verantwoordelijkheden te ontlopen. Bovendien legt de wet meer verantwoordelijkheid bij opdrachtgevers om de aard van de arbeidsrelatie correct vast te stellen.

Hoe je als opdrachtgever kan beoordelen om welke arbeidsrelatie het gaat, vind je in ons artikel: Hoe bepaal je de juiste arbeidsrelatie als bedrijf?

Wet DBA versus VBAR – wat is het verschil?

In het gesprek over de Wet DBA komt vaak ook de Wet VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden) ter sprake. Maar wat is het verschil tussen die twee?

De Wet DBA bracht dus veel onrust in de markt toen het in 2016 werd ingevoerd. Men vond het extreem lastig de arbeidsrelatie binnen de context van de wet DBA te duiden. Onder druk van de markt heeft het toenmalige kabinet een handhavingsmoratorium ingesteld. Deze wet is dus wel sinds 2016 van kracht, maar de Belastingdienst heeft er niet heel actief op gehandhaafd. Het idee van het handhavingsmoratorium is dat dit zou lopen tot er een nieuwe duidelijkere wet zou zijn.

Deze wet is er momenteel nog niet. Er lag wel een wetsvoorstel bij de Raad van State: de Wet VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden), maar met het nieuwe kabinet is het idee om deze wet te vervangen voor de zelfstandigenwet.

‍

Veranderingen in de Wet DBA in 2025: wat opdrachtgevers moeten weten

De wet zelf veranderde niet, maar het handhavingsmoratorium werd wel opgeheven.

Wat hield het opheffen van het handhavingsmoratorium precies in? Kort gezegd betekende het dat bedrijven die de regels niet goed naleefden, vanaf dat moment direct correctieverplichtingen (naheffing op loonbelasting) konden krijgen. Tot 1 januari 2025 kregen bedrijven eerst een waarschuwing, een zogenoemde ‘aanwijzing’, maar dit instrument komt dus te vervallen. 

Let wel op: deze correctieverplichting kan enkel worden opgelegd tot 1 januari 2025 en dus niet verder terug in tijd.

Hoe gaat de Belastingdienst handhaven op de Wet DBA?

Zoals we net al zeiden, werkt de Belastingdienst voor een zachte landing met een risicogerichte handhavingsstrategie. Wat dit precies inhoudt hebben we gepubliceerd in het Handhavingsplan Arbeidsrelaties 2026.

Belangrijke updates uit dit plan zijn:

• Samenwerken met zelfstandigen blijft ook in 2026 mogelijk, zolang dit past binnen wet- en regelgeving en je hier een duidelijk beleid voor hebt. 
• De Belastingdienst hanteert een holistische toets: alle feiten en omstandigheden vastgesteld in het Deliveroo-arrest tellen mee, niet één enkel element. Je kunt deze 9 criteria inzien via onze handige scorecard.
• Handhaving begint coachend, met bedrijfsbezoeken en zonder directe sancties.
• Geen vergrijp- of verzuimboetes bij fouten in de kwalificatie.

Bedrijven hoeven zich dus geen zorgen te maken en kunnen nog met zzp'ers samenwerken, zolang je kunt laten zien dat je de wetgeving kent en er actief mee bezig bent. Bij een eventuele controle zal de Belastingdienst de zogenoemde schillenaanpak volgen:

Handhaven volgens de schillenaanpak

De Belastingdienst heeft aangegeven controles uit te voeren volgens het zogenoemde schillenmodel. Wanneer een organisatie bij de eerste controle kan aantonen dat ze actief maatregelen neemt tegen schijnzelfstandigheid, zal de Belastingdienst niet meteen verder onderzoek doen ('niet door naar de volgende schil’). 

Het advies luidt dan ook: zorg dat de eerste schil goed op orde is. Dit doe je in twee stappen:

1. Leg vast hoe de inhuur in je organisatie verloopt en specificeer de arbeidsrelaties. We helpen je hier graag een handje bij door middel van handige templates. 
2. Leg die arbeidsrelaties vervolgens langs de meetlat van de jurisprudentie (Deliveroo-arrest) en de Wet DBA. Ook hier helpen we je graag mee via een template en ondersteunende scorekaart.‍

Over Temper

Temper geeft organisaties eenvoudig toegang tot een pool met flexibele en kwalitatieve zelfstandige professionals, precies wanneer ze dat nodig hebben. Via ons online platform voor werk vind je beoordeelde en geverifieerde professionals en kun je makkelijk opschalen wanneer dat nodig is.

Sinds onze oprichting in 2015, hebben wij daarnaast altijd goed contact onderhouden met de Belastingdienst en de politiek om duidelijkheid te krijgen rondom het werken met zzp’ers. Wij nemen verschillende maatregelen om schijnzelfstandigheid te voorkomen en zo de opdrachtgever en opdrachtnemer te beschermen. Lees er meer over in ons artikel over schijnzelfstandigheid.

Wil je meer weten over werken met freelance professionals via Temper voor een flexibele schil rond je bedrijfskern? Boek een gratis demo en we vertellen je er graag meer over.